Link do ścieżki w serwisie Geocaching:
https://opencaching.pl/powerTrail.php?ptAction=showSerie&ptrail=2437
Wyruszasz w teren? Pobierz ulotki na telefon lub wydrukuj je przed przyjazdem. Dzięki temu program, mapki i karta pieczątek będą zawsze pod ręką.
Trójca to jedna z najstarszych osad w dolinie górnego Wiaru, której początki sięgają XIV wieku. Przez stulecia wieś należała do rybotyckiego klucza dóbr i przechodziła w ręce kolejnych rodów szlacheckich, pozostawiając po sobie ślady burzliwej historii pogranicza. Położona pośród malowniczych wzgórz i lasów zachowała wyjątkowy charakter dawnej ziemi przemyskiej, gdzie przyroda splata się z historią.
Geościeżka „Trójca – Dolina Orłów” prowadzi przez miejsca związane z dziejami miejscowości, dawnym osadnictwem oraz niezwykłym krajobrazem doliny Wiaru. Kolejne kesze pozwolą odkryć zarówno historyczne tajemnice Trójcy, jak i walory przyrodnicze tej części Pogórza Przemyskiego.
Opisy punktów i wskazówki
1. Niezłomna wierzba nad Wiarem
Tuż nad brzegiem Wiaru rośnie samotna, sędziwa wierzba o niezwykłym pokroju. Jej powyginane konary przypominają fantazyjną rzeźbę stworzoną przez naturę i czas. Drzewo od lat trwa na skraju łąk, będąc niemym świadkiem historii doliny i dawnych mieszkańców tych terenów.
Współrzędne: N 49° 39.346′ E 22° 33.410′
Opis: Punkt znajduje się tuż przy drodze asfaltowej prowadzącej z Posady Rybotyckiej do Trójcy. Charakterystyczna wierzba jest bardzo dobrze widoczna z drogi. Skrzynki szukaj w pieńku znajdującym się obok pnia drzewa.
2. Miejsce po dawnej cerkwi i cmentarzu
Na wzgórzu po drugiej stronie Wiaru znajdowała się greckokatolicka cerkiew pw. Świętej Trójcy – jedna z najbardziej niezwykłych świątyń dawnego Pogórza Przemyskiego. Była jedyną znaną w tej części Karpat drewnianą cerkwią zbudowaną na planie krzyża. Prawdopodobnie już w XIV wieku istniał tutaj monaster wspomniany w źródłach z 1367 roku. Przez lata miejsce to było ważnym ośrodkiem religijnym dla okolicznych wsi. Po wysiedleniach nadal przybywali tu dawni mieszkańcy i wierni, by modlić się przy rodzinnych grobach. W 1973 roku cerkiew została rozebrana, a cmentarz zniszczony podczas tworzenia rządowego ośrodka wypoczynkowego. Dziś pozostała cisza, stare drzewa i pamięć o miejscu, które dla wielu ludzi wciąż pozostaje ważne.
Współrzędne: N 49° 38.950′ E 22° 33.265′
Opis: Od wierzby kierujemy się w stronę Trójcy. Skręcamy w prawo drogą prowadzącą do Villa Trójca i wspinamy się pod górę. Na szczycie, tuż za zakrętem, schodzimy z asfaltu na drogę gruntową. W pobliżu dużej lipy ukryta jest skrzynka. Skrzynki szukaj przy ziemi – warto patrzeć pod nogi.
3. Zabytkowa kapliczka
Przy wejściu do doliny Jamninki stoi niewielka, murowana kapliczka z pierwszej połowy XIX wieku. To jedyny zachowany zabytek dawnej zabudowy tej części doliny i jeden z nielicznych materialnych śladów po nieistniejących wsiach. Pośród pustych łąk i zarośli przypomina o dawnym świecie, który jeszcze niedawno tętnił tutaj życiem.
Współrzędne: N 49° 38.838′ E 22° 33.500′
Opis: Wracamy do głównej drogi. Po chwili po lewej stronie, pośród traw, pojawia się zabytkowa kapliczka. Skrzynka znajduje się z tyłu kapliczki, na poziomie gruntu.
4. Piwnice szlacheckiego dworu obronnego
Na południowym krańcu Trójcy znajdują się pozostałości dawnego dworu obronnego należącego do klucza rybotyckiego. W XVI i XVII wieku miejsce to było centrum niewielkich dóbr obejmujących okoliczne wsie. Założenie otaczały ziemne fortyfikacje, wały oraz drewniane umocnienia. Do dziś zachowały się fragmenty piwnic ze sklepieniami kamienno-ceglanymi oraz zarysy dawnych bastei. Ruiny ukryte pośród zieleni pozwalają wyobrazić sobie dawną rezydencję stojącą nad doliną Wiaru. Uwaga – w obrębie piwnic należy zachować ostrożność.
Współrzędne: N 49° 38.808′ E 22° 33.523′
Opis: Wracamy na asfalt i idziemy dalej w kierunku Jamny. Skręcamy w pierwszą drogę w lewo, przy której znajduje się leśniczówka. Następnie przechodzimy przez łąkę prostopadle do drogi, kierując się w stronę drzew. Po dotarciu do zadrzewienia odnajdujemy ścieżkę prowadzącą w lewo. Już z daleka widoczny jest potężny dąb. Stojąc twarzą do drzewa, po lewej stronie zobaczymy piwniczkę. Obchodzimy ją prawą stroną i podążamy ścieżką prowadzącą do lepiej odsłoniętej części ruin. Po prawej stronie znajduje się sześciopienna lipa – tam ukryta jest skrzynka.
5. Dąb „Maciek” i pusta lipa
„Maciek” to potężny dąb o obwodzie niemal pięciu metrów, pamiętający czasy dawnych właścicieli Trójcy. Wraz z innymi wiekowymi drzewami tworzy niezwykły ślad po dawnym założeniu dworskim. Tuż obok rośnie stara, pusta w środku lipa. Warto zajrzeć do jej wnętrza i spojrzeć ku górze – natura potrafi stworzyć kadry piękniejsze niż niejeden architektoniczny projekt.
Współrzędne: N 49° 38.834′ E 22° 33.581′
Opis: Wracamy do dębu przy piwniczce i kierujemy się na wschód ścieżką biegnącą między drzewami. Po prawej stronie mijamy pustą w środku lipę. Idąc dalej, dostrzeżemy kolejny imponujący dąb – „Maćka”. Skrzynka znajduje się przy dębie.
6. „Angelica” i obrazki alpejskie
Na zarośniętym wzgórku rośnie monumentalna lipa „Angelica”, której obwód przekracza pięć metrów. To jedno z drzew pamiętających dawne dzieje Trójcy oraz ludzi żyjących tutaj przed wysiedleniami. W jej otoczeniu można było spotkać niezwykłą roślinę – obrazki alpejskie. Roślina przyciąga owady charakterystycznym zapachem i należy do najciekawszych osobliwości botanicznych Pogórza Przemyskiego. Kto wie, może i dzisiaj tu są… To miejsce pokazuje, jak mocno historia tych terenów splata się z dziką przyrodą.
Współrzędne: N 49° 38.796′ E 22° 33.597′
Opis: Wracamy do drogi, z której zeszliśmy na łąkę. Mijamy leśniczówkę. Po przeciwnej stronie drogi rośnie monumentalna lipa „Angelica”. Skrzynki szukaj przy omszonym pieńku znajdującym się około 1,5 metra od pnia drzewa.
7. „Jamna szybiaki”
W okolicach Jamnej odkryto wyjątkowy skamieniały okaz nazwany „Jamna szybiaki”. To jeden z najstarszych znanych ptaków wróblowych na świecie oraz jedyny okaz z oligocenu zachowany wraz z odciskami piór. Znalezisko ma ogromne znaczenie naukowe i pozwala lepiej poznać początki ewolucji ptaków wróblowych, które dziś stanowią ponad połowę wszystkich gatunków ptaków na Ziemi.
Współrzędne: N 49° 38.661′ E 22° 33.694′
Opis: Kontynuujemy marsz asfaltową drogą w kierunku Jamny. Po lewej stronie widoczne są łąki i rząd drzew. Skrzynka ukryta jest na pierwszej sośnie.
8. Lipy i jesiony pamiętające dawną cerkiew
Wśród starych lip i jesionów, przy dawnej drodze przez Jamną Dolną, znajdowała się cerkiew pw. św. Mikołaja z początku XX wieku. Po wojnie świątynię zamieniono na magazyn, a następnie rozebrano. Zniszczono także dzwonnicę i dawny cmentarz. Dziś miejsce dawnej świątyni przypomina jedynie krzyż i stara kapliczka zawieszona na jesionie. Przyroda powoli odzyskuje przestrzeń, która przez wieki była centrum życia nieistniejącej już wsi.
Współrzędne: N 49° 38.383′ E 22° 33.818′
Opis: Podążamy dalej asfaltem. Charakterystycznym punktem jest lipa „Frigga”, obok której rośnie klon. Skrzynka ukryta jest na klonie.
9. Dolina Jamninki – Dolina Orłów
Malownicza dolina Jamninki to jedno z najpiękniejszych miejsc Pogórza Przemyskiego. Pośród rozległych łąk, starych drzew i wzgórz prowadzi droga dawnych nieistniejących dziś wsi – Jamnej Dolnej i Jamnej Górnej. To prawdziwy raj dla miłośników przyrody. Nad doliną szybują orły, bociany czarne i orliki krzykliwe, a przy odrobinie szczęścia można spotkać jelenie, dudki, a nawet żbika – symbol projektowanego Turnickiego Parku Narodowego. Tutaj najbardziej czuć dzikość i przestrzeń dawnych Karpat.
Współrzędne: N 49° 38.035′ E 22° 34.030′
Opis: Kontynuujemy marsz przez Jamnę. Obok współrzędnych znajduje się przepust. Na samych współrzędnych rośnie charakterystyczny podwójny grab, na którym ukryta jest skrzynka.
10. Cmentarz przy drodze
Tuż przy drodze znajduje się dawny cmentarz – jeden z niewielu zachowanych śladów po mieszkańcach nieistniejących dziś wsi. Choć czas i przyroda zatarły wiele dawnych ścieżek oraz mogił, miejsce nadal skłania do zatrzymania się i refleksji. To cichy fragment historii ukryty pośród zieleni doliny.
Współrzędne: N 49° 37.777′ E 22° 34.098′
Opis: Idziemy dalej asfaltową drogą przez Jamnę Dolną. Po lewej stronie znajduje się kapliczka, krzyże oraz tablice informacyjne. Skrzynka ukryta jest pod jednym ze świerków obok krzyży.
11. Aleja grabowa i symbol nieśmiertelności
Po zejściu z drogi i przejściu przez łąki można odnaleźć niezwykłą grabową aleję prowadzącą do dawnego cmentarza. Drzewa posadzono ludzką ręką przed wieloma dziesięcioleciami i do dziś wyznaczają drogę ostatniego pożegnania dawnych mieszkańców. Leśne runo pokrywa barwinek – roślina symbolizująca nieśmiertelność i życie wieczne. Dawniej sadzono go przy grobach bliskich po świętach wielkanocnych. Dziś tworzy zielony dywan przypominający o ludziach, którzy kiedyś żyli w tej dolinie.
Współrzędne: N 49° 37.777′ E 22° 33.976′
Opis: Od cmentarza przy drodze kierujemy się na drugą stronę asfaltu i około 50 metrów przez łąkę maszerujemy na przełaj. Docieramy do zarośniętej drogi gruntowej i skręcamy w prawo. Droga prowadzi do potoku Jamninka, który należy przekroczyć po kamieniach. Kontynuujemy marsz dawną drogą. Głębokie koleiny bywają okresowo wypełnione wodą. Po chwili docieramy do charakterystycznej alei grabowej. Skrzynka znajduje się pomiędzy czwartym a piątym grabem.
12. Cmentarz ukryty w leśnej głuszy – finał
Głęboko w lesie znajduje się zapomniany cmentarz, do którego dociera niewielu ludzi. Wśród drzew odnaleźć można stare nagrobki, ślady mogił i pojedyncze krzyże powoli pochłaniane przez naturę. Obok widoczne są zagłębienia po dawnych piwnicach i ślady zabudowań nieistniejącej już wsi. To miejsce szczególne – pełne ciszy, pamięci i śladów dawnego świata, który zniknął z map, ale nadal trwa w krajobrazie.
Współrzędne: N 49° 37.715′ E 22° 33.938′
Opis: Od alei grabowej idziemy jeszcze kilkadziesiąt metrów pod górę, po czym skręcamy w lewo. Docieramy na dawny cmentarz. Kierujemy się w jego głąb. Niedaleko pozostałości po cerkwi, po lewej stronie, znajduje się kolejny szpaler grobów oraz rosnąca obok lipa. Przy niej ukryta została skrzynka finałowa.